Kiedy główny księgowy uniknie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny

Kiedy główny księgowy uniknie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny

Kiedy główny księgowy uniknie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny

Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej: ustawa) wymienia działania lub zaniechania w tym zakresie, które mogą skutkować pociągnięciem do odpowiedzialności. Określa także, co nie jest naruszeniem dyscypliny. Są to np. czyny lub zaniedbania, których przedmiotem są środki finansowe w wysokości nieprzekraczającej jednorazowo lub łącznie w roku budżetowym określonej kwoty. W 2016 roku kwota graniczna wynosi 2.917,14 zł. 

Główny księgowy uniknie odpowiedzialności, jeżeli jego działania lub zaniechania, mimo że zostały wymienione w ustawie o finansach publicznych, związane są z ograniczeniem skutków tzw. zdarzenia losowego, a więc wywołanego przez czynniki zewnętrzne, którego nie można przewidzieć. Są to głównie takie zdarzenia, które zagrażają bezpośrednio życiu lub zdrowiu ludzi lub niosą ryzyko powstania istotnej szkody.

Przykład 1: Wyłączenie odpowiedzialności

Ewakuacja z budynku po tym, jak zawalił się dach, wybuchł pożar, nastąpiła awaria sieci energetycznej – w wyniku zaistniałej sytuacji jednostka została zamknięta na kilka dni do czasu usunięcia szkody. Kierownik nie mógł złożyć w odpowiednim czasie sprawozdań budżetowych oraz wpłacić składek do ZUS. Nie powinien jednak być z tego powodu pociągnięty do odpowiedzialności.

Odpowiedzialność będzie także wyłączona, jeżeli stopień szkodliwości dla finansów publicznych jest znikomy. Przepisy nie wskazują dokładnie, co należy rozumieć pod tym pojęciem, jednak dają pewne wskazówki. Istotnym czynnikiem jest tu wysokość:

  • uszczuplonych środków publicznych,
  • kwot niewypłaconych lub niezwróconych na właściwy rachunek budżetu państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub innej jednostki sektora finansów publicznych,
  • sum wydatkowanych bez upoważnienia lub z jego przekroczeniem albo niezgodnie z przeznaczeniem,
  • zobowiązań zaciągniętych bez upoważnienia lub z jego przekroczeniem,
  • zapłaconych odsetek, kar lub opłat albo wypłaconego oprocentowania.

Ważne jest to, żeby badając wymiar szkodliwości, nie brać wyłącznie pod uwagę finansowego wymiaru czynu. Istotne są tu również:

  • waga naruszonych obowiązków,
  • sposób działania, a także
  • skutki naruszenia.

Przykład 2

GKO umorzyła część postępowania wobec dyrektora zespołu szkół. Zlecił on wykonanie prac (założenie wykładziny oraz malowanie), które łącznie kosztowały ponad 13.000 zł. Tymczasem remont zaplanowano na 3.300 zł. Z uzasadnienia komisji wynika, że przy ocenie stopnia szkodliwości naruszenia dla finansów publicznych należy brać pod uwagę wszelkie okoliczności przedstawione przez obwinionego. Wskazywał on, że przeprowadzenie remontu było zalecone przez SANEPID po tym, jak został zalany budynek. Dyrekcja nie dysponowała w okresie wakacji (jedynym rozsądnym terminie przeprowadzenia prac) informacją o zdolności finansowej szkoły, główna księgowa przebywała bowiem w tym czasie na urlopie wypoczynkowym. Dodatkowo, obwiniony podjął działania zmierzające do zapobieżenia wydatkowania środków publicznych ponad plan finansowy oraz naliczenia odsetek za zwłokę w uregulowaniu płatności (zgodnie z orzeczeniem Głównej Komisji Orzekającej z 8 listopada 2010 r.).

Oceniając dane naruszenie trzeba brać pod uwagę umyślność

Osoba kierująca placówką mogła bowiem mieć zamiar, albo przynajmniej mogła przewidywać możliwość jego popełnienia, godząc się na to. Jest to działanie umyślne. Odpowiedzialność ponoszona nieumyślnie występuje natomiast wówczas, gdy sprawca nie mając zamiaru jego popełnienia robi to na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w konkretnej okoliczności.

Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponosi osoba, która popełniła czyn określony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Za moment, w którym sprawca zaniechał działania, uznaje się natomiast dzień następujący po upływie terminu, w którym określone działanie powinno nastąpić. Dodatkowo, aby mówić o odpowiedzialności, danej osobie musi być przypisana wina. Odpowiedzialność ponosi również osoba, która wydała polecenie wykonania czynu naruszającego dyscyplinę finansów publicznych.

Ważne

Warto pamiętać, że nieświadomość tego, że dane działanie lub zaniechanie stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych, nie wyłącza odpowiedzialności. Wyjątkiem jest sytuacja, w której nieświadomość ta była usprawiedliwiona. Występuje ona, gdy nie było możliwości rozpoznania znaczenia czynu, np. z powodu choroby psychicznej.

Istnieją również sytuacje, w których postępowania w ogóle się nie wszczyna, a rozpoczęte musi zostać umorzone. Jest tak np., gdy:

  • w zarzucanym czynie brak jest znamion naruszenia dyscypliny finansów publicznych,
  • nastąpiło przedawnienie karalności,
  • obwiniony zmarł,
  • w sprawie o ten sam czyn, popełniony przez tego samego obwinionego, zostało wydane prawomocne postanowienie lub orzeczenie komisji orzekającej w tej samej sprawie przeciwko temu samemu obwinionemu toczy się przed komisją orzekającą wcześniej wszczęte postępowanie,
  • zachodzi okoliczność działania lub zaniechania podjętego wyłącznie w celu ograniczenia skutków zdarzenia losowego lub stopień szkodliwości dla finansów publicznych jest znikomy,
  • zachodzi okoliczność wykluczająca z mocy ustawy o orzekanie w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Warto zapamiętać:

  1. Główny księgowy uniknie odpowiedzialności, jeżeli jego działania lub zaniechania, mimo że zostały wymienione w ustawie o finansach publicznych, związane są z ograniczeniem skutków tzw. zdarzenia losowego.
  2. W 2016 r. kwota graniczna wyłączająca odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów wynosi 2.917,14 zł.
  3. Nieświadomość tego, że dane działanie lub zaniechanie stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych, nie wyłącza odpowiedzialności.

 

Zbiór informacji o tym, jak uniknąć błędów, które mogłyby narazić Cię na zarzut naruszenia dyscypliny finansów publicznych oraz jakie uprawnienia przysługują osobie oskarżonej o naruszenie dyscypliny finansów zawarliśmy w e-kursie Naruszenie dyscypliny finansów publicznych – jak uniknąć najczęściej popełnianych błędów. Podczas szkolenia dowiesz się m.in. jakie uprawnienia przysługują obwinionemu o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, co grozi za nieprzestrzeganie zasady budżetowania brutto w jednostkach oświatowych, kiedy jednostka budżetowa może zmienić plan finansowy, czy zawsze zobowiązania zaciągnięte ponad plan finansowy naruszają dyscyplinę finansów. 


Autor:

 
Alicja Stawowczyk
główny księgowy jednostki budżetowej, specjalizuje się w kwestiach kadrowych i księgowych placówek oświatowych. Jest autorką wielu publikacji z zakresu oświaty, rachunkowości oraz prawa pracy.

Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz
wiper-pixel