Upewnij się, jak wyceniać zobowiązania finansowe

Upewnij się, jak wyceniać zobowiązania finansowe

Upewnij się, jak wyceniać zobowiązania finansowe

Zobowiązanie finansowe to zobowiązanie jednostki do wydania aktywów finansowych albo do wymiany instrumentu finansowego z inną jednostką, na niekorzystnych warunkach. Sprawdź, jak należy je prezentować w bilansie, jak skutecznie odróżnić zobowiązanie od instrumentu kapitałowego, a także jak wyceniać zobowiązania finansowe według UoR i RIF.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 27 UoR przez zobowiązanie finansowe rozumie się zobowiązanie jednostki do wydania aktywów finansowych albo do wymiany instrumentu finansowego z inną jednostką, na niekorzystnych warunkach.

Do najczęstszych zobowiązań zaliczamy:

a) zobowiązania kontraktowe, których przedmiotem są towary (rozliczenie pieniężne bez fizycznej dostawy),

b) pożyczki lub kredyty,

c) naliczone nieuregulowane odsetki do zapłaty,

d) dłużne papiery wartościowe.

Zgodnie z załącznikiem nr 1 do UoR zobowiązania w bilansie są prezentowane w podziale na długo- i krótkoterminowe w następujących pozycjach:

– kredyty i pożyczki,

– dłużne papiery wartościowe,– inne zobowiązania finansowe, – zobowiązania wekslowe.

Aby skutecznie odróżnić zobowiązanie od instrumentu kapitałowego (jak zostało wspomniane w tym rozdziale), możemy posiłkować się przepisami MSR 32. I tak, zgodnie z § 11 MSR 32, zobowiązaniem finansowym jest zobowiązanie będące wynikającym z umowy obowiązkiem:

a) wydania środków pieniężnych lub innego składnika aktywów finansowych innej jednostce lub

b) wymiany aktywów finansowych bądź zobowiązań finansowych z inną jednostką na potencjalnie niekorzystnych warunkach lub kontraktem, który będzie rozliczony albo może być rozliczony we własnych instrumentach kapitałowych jednostki.

Można zatem stwierdzić, że w przypadku gdy przedmiotem umowy jest instrument finansowy, który nie powoduje powstania powyższego obowiązku, mamy wówczas do czynienia z instrumentem kapitałowym. Rozróżnienie pomiędzy zobowiązaniem finansowym a instrumentem kapitałowym przedstawia poniższy rysunek.

Schemat decyzyjny podziału instrumentów finansowych INSTRUMENT FINANSOWY

Jak wyceniać zobowiązania finansowe według UoR

Zgodnie z art. 28 ust. 8a UoR zobowiązania finansowe mogą być wyceniane według skorygowanej ceny nabycia, a jeżeli jednostka przeznacza je do sprzedaży w okresie do trzech miesięcy, wówczas według wartości rynkowej lub inaczej określonej wartości godziwej. Skorygowana cena nabycia zobowiązań finansowych to cena nabycia (wartość), w jakiej składnik zobowiązań finansowych został po raz pierwszy wprowadzony do ksiąg rachunkowych, pomniejszona o spłaty wartości nominalnej, odpowiednio skorygowana o skumulowaną kwotę zdyskontowanej różnicy między wartością początkową składnika i jego wartością w terminie wymagalności, wyliczoną za pomocą efektywnej stopy procentowej, a także pomniejszona o odpisy aktualizujące wartość.

Natomiast za wartość godziwą przyjmuje się kwotę, za jaką dany składnik aktywów mógłby zostać wymieniony, a zobowiązanie uregulowane na warunkach transakcji rynkowej, pomiędzy zainteresowanymi i dobrze poinformowanymi, niepowiązanymi ze sobą stronami. Wartość godziwą instrumentów finansowych znajdujących się w obrocie na aktywnym rynku stanowi cena rynkowa pomniejszona o koszty związane z przeprowadzeniem transakcji, gdyby ich wysokość była znacząca. Cenę rynkową aktywów finansowych posiadanych przez jednostkę oraz zobowiązań finansowych, które jednostka zamierza zaciągnąć, stanowi zgłoszona na rynku bieżąca oferta kupna, natomiast cenę rynkową aktywów finansowych, które jednostka zamierza nabyć, oraz zaciągniętych zobowiązań finansowych stanowi zgłoszona na rynek bieżąca oferta sprzedaży.

Wycena zobowiązań finansowych według RIF w praktyce

Wycena zobowiązań finansowych wg rozporządzenia w sprawie instrumentów finansowych pokrywa się z przepisami ustawy. Zgodnie bowiem z § 18 ust. 1 RIF zobowiązania finansowe, z wyjątkiem pozycji zabezpieczanych, wycenia się nie później niż na koniec okresu sprawozdawczego, w wysokości skorygowanej ceny nabycia. Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu oraz instrumenty pochodne o charakterze zobowiązań wycenia się w wartości godziwej, którą ustala się w sposób określony w § 15 RIF. Nie podlega przeszacowaniu ustalona na dzień wprowadzenia do ksiąg rachunkowych wartość instrumentów pochodnych, których rozliczenie nastąpi poprzez wydanie instrumentów kapitałowych nienotowanych w obrocie regulowanym. Natomiast wspomniany § 15 przewiduje, że za wiarygodną uznaje się wartość godziwą ustaloną w szczególności drogą:

1) wyceny instrumentu finansowego po cenie ustalonej w aktywnym obrocie regulowanym, zaś informacje o tej cenie są ogólnie dostępne,

2) oszacowania dłużnych instrumentów finansowych przez wyspecjalizowaną, niezależną jednostkę świadczącą tego rodzaju usługi, przy czym możliwe jest rzetelne oszacowanie przepływów pieniężnych związanych z tymi instrumentami,

3) zastosowania właściwego modelu wyceny instrumentu finansowego, a wprowadzone do tego modelu dane wejściowe pochodzą z aktywnego obrotu regulowanego,

4) oszacowania ceny instrumentu finansowego, dla którego nie istnieje aktywny obrót regulowany, na podstawie publicznie ogłoszonej, notowanej w aktywnym obrocie regulowanym ceny nieróżniącego się istotnie, podobnego instrumentu finansowego, albo cen składników złożonego instrumentu finansowego,

5) oszacowania ceny instrumentu finansowego za pomocą metod estymacji powszechnie uznanych za poprawne.

Dyskontowania do bieżącej wartości zobowiązania dokonuje się za pomocą tzw. efektywnej stopy procentowej (IRR, internal interests rate). Przy jej użyciu następuje zdyskontowanie do bieżącej wartości związanych z instrumentem finansowym przyszłych przepływów pieniężnych oczekiwanych w okresie do terminu wymagalności, a w przypadku instrumentów o zmiennej stopie procentowej – do terminu następnego oszacowania przez rynek poziomu odniesienia – § 3 pkt 11 RIF. Efektywna stopa procentowa stanowi wewnętrzną stopę zwrotu składnika aktywów lub zobowiązania finansowego za dany okres. Przy wyliczeniu skumulowanej kwoty dyskonta aktywów finansowych i zobowiązań finansowych za pomocą efektywnej stopy procentowej uwzględnia się wszelkie opłaty uiszczane lub otrzymywane przez strony kontraktu. W praktyce korzysta się z funkcji IRR w arkuszu excelowym.

Do kosztów transakcji zalicza się w szczególności prowizje maklerskie, w tym za pośrednictwo w nabywaniu lub zbywaniu instrumentów finansowych, opłaty giełdowe i inne nałożone przez uprawnione instytucje w związku z zawarciem transakcji, prowizje za doradztwo, podatki i opłaty wynikające z obowiązujących przepisów.

Przykład

Spółka ALFA otrzymała w 2012 roku kredyt w wysokości 1.000 zł na pięć lat. Roczne oprocentowanie jest stałe (na poziomie rynkowym) i wynosi 4% p.a. Odsetki są płacone co roku, natomiast spłata kapitału wraz z ostatnią transzą odsetek przypada w 2016 roku. Poniesione przez kredytodawcę koszty transakcji (koszy niezwracane przez kredytobiorcę) to kwota 50 zł. Wycena kredytu (zobowiązania finansowego) wg zamortyzowanego kosztu będzie wyglądać następująco w poszczególnych latach obrotowych:

 

Lata

Przepływy związane z kredytem

Saldo zob.

BO

Odsetki naliczone

Otrzymane spłaty

Saldo zob. BZ (w wys. zam. kosztu)

   

tys. zł

tys. zł

tys. zł

tys. zł

tys. zł

Udzielony kredyt plus koszty transakcji poniesione przez kredytodawcę

 

-1.050

1.050

   

1.050

Otrzymane odsetki

2012

40

1.050

31

-40

1.041

Otrzymane odsetki

2013

40

1.041

30

-40

1.031

Otrzymane odsetki

2014

40

1.031

30

-40

1.021

Otrzymane odsetki

2015

40

1.021

30

-40

1.011

Spłata kwoty głównej + odsetki

2016

1.040

1.011

29

-1.040

0

       

150

-1.200

 
 

roczna efektywna stopa %

(IRR)

2,91%

       

               

Warto zapamiętać:

  • W myśl art. 3 ust. 1 pkt 27 UoR przez zobowiązanie finansowe rozumie się zobowiązanie jednostki do wydania aktywów finansowych albo do wymiany instrumentu finansowego z inną jednostką, na niekorzystnych warunkach.
  • Zgodnie z art. 28 ust. 8a UoR zobowiązania finansowe mogą być wyceniane według skorygowanej ceny nabycia, a jeżeli jednostka przeznacza je do sprzedaży w okresie do trzech miesięcy, wówczas według wartości rynkowej lub inaczej określonej wartości godziwej. 
  • Wycena zobowiązań finansowych wg rozporządzenia w sprawie instrumentów finansowych pokrywa się z przepisami ustawy. Zgodnie bowiem z § 18 ust. 1 RIF zobowiązania finansowe, z wyjątkiem pozycji zabezpieczanych, wycenia się nie później niż na koniec okresu sprawozdawczego, w wysokości skorygowanej ceny nabycia.

Problematyka instrumentów finansowych jest złożona i skomplikowana, wymaga stosownej wiedzy zarówno przy sporządzaniu sprawozdania finansowego, jak i przy poszukiwaniu na ich temat informacji w sprawozdaniu finansowym. Jeśli chcesz zdobyć więcej wiedzy na temat ujmowania instrumentów finansowych w księgach rachunkowych już dziś zacznij e-kurs „Ujęcie instrumentów finansowych w księgach rachunkowych – omówienie z przykładami”. Zyskasz nowe umiejętności zawodowe, dzięki którym zwiększą się Twoje szanse na awans.

Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz
wiper-pixel