Upewnij się, które usługi budowlane zostały objęte odwrotnym obciążeniem

Upewnij się, które usługi budowlane zostały objęte odwrotnym obciążeniem
Od 1 stycznia 2017 r. duża część usług budowlanych została objęta mechanizmem odwrotnego obciążenia. W praktyce oznacza to, że usługobiorca, a nie – jak dotychczas – usługodawca, jest zobligowany do rozliczenia VAT należnego z tytułu wykonanej usługi. Sprawdź, które prace zostały objęte odwrotnym obciążeniem oraz jakie warunki muszą być spełnione, by wykonana usługa podlegała rozliczeniu na tej zasadzie.

Upewnij się, które usługi budowlane zostały objęte odwrotnym obciążeniem

Od 1 stycznia 2017 r. duża część usług budowlanych została objęta mechanizmem odwrotnego obciążenia. W praktyce oznacza to, że usługobiorca, a nie – jak dotychczas – usługodawca, jest zobligowany do rozliczenia VAT należnego z tytułu wykonanej usługi. Sprawdź, które prace zostały objęte odwrotnym obciążeniem oraz jakie warunki muszą być spełnione, by wykonana usługa podlegała rozliczeniu na tej zasadzie.

Odwrotnym obciążeniem zostały objęte prace związane z budową, przebudową, remontem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, roboty związane z rozbiórką i burzeniem obiektów budowlanych, wykonywaniem instalacji elektrycznych, wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, wentylacyjnych, klimatyzacyjnych i gazowych, zakładaniem izolacji i ogrodzeń, roboty tynkarskie, malarskie i inne wykończeniowe roboty budowlane. To tylko przykłady.

Pełny katalog usług budowlanych objętych proponowaną zmianą zawarto w dodanym do ustawy o VAT załączniku nr 14. W celu uściślenia wymienionych rodzajów usług budowlanych posłużono się klasyfikacją PKWiU.

Poza wskazanymi wcześniej robotami budowlanymi, odwrotnym obciążeniem zostały objęte usługi polegające na wypożyczaniu konstrukcji i maszyn budowlanych wraz z operatorami i wynajmie personelu dla tych usług (wymienione w załączniku nr 14, bez względu na symbol PKWiU).

1. Odwrotne obciążenie nie dla wszystkich

Nie w każdym przypadku nabywca określonej usługi budowlanej jest zobowiązany do rozliczenia VAT należnego.

Wykonana usługa podlega rozliczeniu na zasadzie odwrotnego obciążenia, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

  • usługobiorca jest zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym,
  • usługodawca jest podatnikiem niekorzystającym z tzw. zwolnienia podmiotowego z VAT,
  • usługodawca świadczy usługę jako podwykonawca.

Jeżeli zatem którykolwiek z wyżej wymienionych warunków nie zostanie spełniony (np. usługobiorcą będzie konsument), usługa będzie podlegać rozliczeniu na zasadach ogólnych (podatek rozlicza usługodawca).

2. Usługi świadczone na przełomie roku

W przypadku robót budowlanych rozpoczętych, lecz niezakończonych w bieżącym roku, powstaje pytanie, kto – usługodawca czy usługobiorca – będzie zobligowany do rozliczenia VAT należnego z tytułu wykonanych usług. Ta sama wątpliwość może dotyczyć długoterminowego wypożyczenia maszyny budowlanej.

Dla właściwego rozliczenia usług świadczonych na przełomie roku kluczowe znaczenie będzie miało ustalenie momentu wykonania usługi (na podstawie  art. 19a ust. 2 i 3 ustawy o VAT).

Zgodnie bowiem z przepisem przejściowym nowe reguły rozliczeń w oparciu o mechanizm odwrotnego obciążenia znajdują zastosowanie do tych usług budowlanych, które zostały wykonane od 1 stycznia 2017 r. Tym samym usługi wykonane do 31 grudnia 2016 r. trzeba rozliczać na zasadach ogólnych (podatek rozlicza usługodawca).

Przykład

Umowa o świadczenie robót malarskich w trzech pomieszczeniach biura przewiduje odrębne wynagrodzenie w odniesieniu do każdego z pomieszczeń, płatne w terminie 3 dni po odbiorze każdego pomieszczenia. Zgodnie z harmonogramem prac dwa pomieszczenia zostały odmalowane w grudniu 2016 roku, trzecie zaś w styczniu 2017 roku.  VAT należny z tytułu robót malarskich wykonanych w dwóch pomieszczeniach w grudniu 2016 roku powinien rozliczyć usługodawca. Z kolei na usługobiorcy będzie ciążył obowiązek rozliczenia VAT należnego z tytułu robót malarskich wykonanych w trzecim pomieszczeniu w styczniu 2017 roku (przy założeniu spełnienia ustawowych warunków dotyczących stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia).

3. Praktyczne znaczenie zmian

Jeśli jesteś usługodawcą:

  • pamiętaj o zamieszczaniu adnotacji „odwrotne obciążenie” na fakturach dokumentujących wykonanie usług budowlanych, dla których zobowiązanym do rozliczenia podatku jest nabywca.
  • upewnij się, że w systemie księgowym wprowadzono wszelkie niezbędne zmiany, zapewniające prawidłowe fakturowanie usług budowlanych;
  • w sytuacji gdy masz wątpliwości, czy wykonywane usługi budowlane powinny podlegać odwrotnemu obciążeniu, możesz wystąpić do GUS z wnioskiem o wydanie opinii w sprawie ich kwalifikacji wg PKWiU, a następnie do organu podatkowego z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie sposobu ich rozliczania na gruncie VAT;
  • pamiętaj, że mechanizm odwrotnego obciążenia nigdy nie znajdzie zastosowania w odniesieniu do usług wykonanych na rzecz konsumenta, niezależnie od ich kwalifikacji wg PKWiU;
  • jeżeli po wystawieniu faktury stwierdziłeś pomyłkę polegającą na wskazaniu stawki i kwoty podatku dla usługi budowlanej podlegającej odwrotnemu obciążeniu, powinieneś wystawić fakturę korygującą – po uzyskaniu potwierdzenia jej otrzymania przez usługobiorcę będziesz uprawniony do odpowiedniego obniżenia rozliczonego VAT należnego;
  • w przypadku błędnej klasyfikacji usługi budowlanej jako podlegającej odwrotnemu obciążeniu masz obowiązek skorygować wystawioną fakturę;
  • oraz rozliczenie VAT należnego, w związku z powstaniem zaległości podatkowej wynikającej z nierozliczenia podatku z tytułu wykonanej usługi (jeżeli nieprawidłowości zostaną wykryte dopiero w toku kontroli podatkowej/ skarbowej, będziesz ponadto zobligowany do zapłaty dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 30% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego);
  • wynagrodzenie należne z tytułu świadczonych usług budowlanych ustalaj zawsze w kwocie netto – dzięki temu unikniesz ewentualnych sporów dotyczących rozliczeń z kontrahentami;
  • zadbaj przy tym o odpowiednie sformułowanie zapisów umownych regulujących wysokość należnego wynagrodzenia (np. „Z tytułu wykonanych usług usługobiorca zapłaci usługodawcy wynagrodzenie w wysokości … PLN netto wraz z VAT zgodnie z obowiązującymi przepisami, na podstawie prawidłowo wystawionej faktury”);
  • zawierając umowę dotyczącą realizacji projektu inwestycyjnego obejmującego różnorodne roboty budowlane, miej ponadto na uwadze konieczność ustalenia odrębnego wynagrodzenia dla tych robót, które podlegać będą odwrotnemu obciążeniu.

Jeśli jesteś usługobiorcą:

  • pamiętaj o obowiązku rozliczenia VAT należnego z tytułu nabycia usług budowlanych podlegających odwrotnemu obciążeniu;
  • kwotę podatku oblicz metodą „od stu”, traktując kwotę wykazaną na otrzymanej fakturze jako cenę netto;
  • aby rozliczyć podatek we właściwym okresie rozliczeniowym, musisz wiedzieć, kiedy z tytułu nabytej usługi budowlanej powstał obowiązek podatkowy – kieruj się wytycznymi ministra finansów, zawartymi w interpretacji ogólnej z 1 kwietnia 2016 r., dotyczącej momentu powstania obowiązku podatkowego dla usług budowlanych lub budowlano-montażowych (nr PT3.8101.41.2015.AEW.2016.AMT.141);
  • jeżeli z tytułu nabytych usług budowlanych przysługuje Ci prawo do odliczenia, kwota VAT naliczonego podlegająca odliczeniu będzie równa kwocie rozliczonego podatku należnego, co zapewni neutralność podatkową transakcji;
  • zawsze weryfikuj otrzymane faktury pod kątem prawidłowej kwalifikacji udokumentowanych nimi usług budowlanych jako podlegające/niepodlegające odwrotnemu obciążeniu – ewentualne nieprawidłowości mogą bowiem doprowadzić do powstania zaległości podatkowych oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego;
  • w przypadku gdy usługodawca omyłkowo zawarł kwotę VAT na fakturze dokumentującej usługę budowlaną podlegającą odwrotnemu obciążeniu, nie będziesz uprawniony do odliczenia wykazanego na fakturze podatku naliczonego, co więcej będziesz obowiązany do rozliczenia podatku należnego, nawet jeśli rozliczył go już usługodawca – w takiej sytuacji powinieneś zwrócić się do usługodawcy z prośbą o wystawienie faktury korygującej;
  • miej przy tym na uwadze, że w praktyce sprzedawcy często rozliczają transakcję z VAT „na wszelki wypadek”, dla zabezpieczenia własnej pozycji podatkowej – dotyczy to tych transakcji, których podatkowe rozliczenie budzi wątpliwości, np. w związku z niejednoznaczną kwalifikacją świadczonych usług wg PKWiU;
  • jeżeli masz wątpliwości dotyczące opodatkowania nabytych usług budowlanych na otrzymanej fakturze, możesz wystąpić do organu podatkowego (także wspólnie z usługodawcą) z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej potwierdzającej prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury;
  • fakturę korygującą powinieneś poprosić także w przypadku, gdy usługodawca omyłkowo zaklasyfikował usługę budowlaną jako podlegającą odwrotnemu obciążeniu – na podstawie otrzymanej faktury korygującej będziesz mógł odliczyć zawarty w niej podatek naliczony (jeżeli z tytułu nabytej usługi przysługuje Ci prawo do odliczenia);
  • ewentualne wątpliwości dotyczące podatkowego rozliczenia nabytych usług budowlanych, ujętego na otrzymanej fakturze, wyjaśnij z usługodawcą przed jej opłaceniem – często bowiem usługodawcy nie są skorzy do podejmowania dyskusji na ten temat, twierdząc, że uregulowanie faktury było równoznaczne z jej akceptacją po stronie usługobiorcy.

Podstawa prawna:

  • ustawa z 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 2024).

 

Warto zapamiętać:

  • Wykonana usługa podlega rozliczeniu na zasadzie odwrotnego obciążenia, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki usługobiorca jest zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym, usługodawca jest podatnikiem niekorzystającym z tzw. zwolnienia podmiotowego z VAT, usługodawca świadczy usługę jako podwykonawca.
  • Usługobiorca, a nie – jak dotychczas – usługodawca, jest zobligowany do rozliczenia VAT należnego z tytułu wykonanej usługi.

Odpowiedzi na pytania jaką stawkę podatku VAT należy zastosować przy usługach budowlanych oraz jak właściwie ustalić moment powstania obowiązku podatkowego oraz kwoty przychodów znajdziesz w e-kursie VAT w branży budowlanej po zmianach w 2017 roku.

Zacznij e-kurs już dziś. Kliknij tutaj »

Justyna Kowalik - doradca podatkowy, starszy konsultant w Accreo

Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz
wiper-pixel