• Finanse i rachunkowość

Metody amortyzacji środków trwałych w praktyce

Lekcji : 7 Dodano: 07/03/2017

Lekcja 1. Co to jest amortyzacja

O czym w tej lekcji? Po zapoznaniu się z tą lekcją dowiesz się czym jest amortyzacja. Znajdziesz również tabelę przedstawiającą funkcje amortyzacji oraz przykładową tabelę amortyzacyjną.

Amortyzacja jest wartością, jaką przenoszą aktywa, m.in. na usługi i produkty, które powstają dzięki nim. Jest ona zaliczona w koszty prowadzenia działalności. Z punktu widzenia podatkowego będą to także koszty uzyskania przychodów, gdy sposoby obliczenia amortyzacji są zgodne z zasadami i stawkami ustanowionymi, zawartymi w updop i updof.

Amortyzacja posiada i jednocześnie spełnia trzy najważniejsze funkcje:

  • umorzeniową, a więc przenoszenie wartości przez środki trwałe na produkt czy usługę;
  • kosztową – bierze udział w kosztach produkcji;
  • finansową, odtworzenie środka trwałego poprzez zgromadzenie funduszy.

Tabela 1. Funkcje amortyzacji

Funkcja

Jej realizacja

Umorzeniowa

Określa, o ile uległa zmniejszeniu wartość początkowa lub wartość odtworzeniowa środka trwałego (WNiP) na skutek zużycia fizycznego, prawnego lub ekonomicznego. Umorzenie koryguje wartość brutto (początkową) składnika majątku do wartości netto (bieżącej) odzwierciedlonej w bilansie. Jest to wartość dotychczasowego zużycia od momentu rozpoczęcia użytkowania.

Kosztowa

Ma na celu określenie kosztu zużycia środków trwałych. W tej funkcji amortyzacja, będąc elementem kosztów przedsiębiorstwa stanowi podstawę kształtowania cen produktów lub usług. Amortyzacja w funkcji kosztowej stanowi także istotny element w zarządzaniu przedsiębiorstwem, gdyż jest kosztem stałym, niezależnym od wielkości produkcji.

Fiskalna

Poprzez normy prawno-podatkowe amortyzacja wpływa na wysokości kosztów i tym samym na dochód do opodatkowania, a także wymiar płaconego podatku dochodowego.

Kalkulacyjna

Element składowy w liczeniu kosztów, cen dochodu, a także w rachunku cash flow, rachunku kosztów, biznesplanie.

Odtworzeniowa

(inaczej finansowa)

Amortyzacja tonarzędzie tworzenia funduszu pieniężnego do sfinansowania odtworzenia zużytych środków trwałych.

Regulująca

Amortyzacja służy rozwiązywaniu problemu zwiększenia lub zmniejszenia tempa wzrostu zasobu środków trwałych w świetle potrzeb rozwojowych przedsiębiorstwa.

Stymulująca

(bodźcowa)

Jest to stymulator do efektywnego wykorzystywania środków trwałych. Polega na kształtowaniu amortyzacji w taki sposób, by na podstawie kosztów amortyzacji, odzwierciedlających zużycie fizyczne, można było podejmować decyzje o kontynuowaniu lub zaprzestaniu dalszej eksploatacji środka trwałego i realizacji inwestycji odtworzeniowych.

Kontrolna

Polega na kontrolowaniu stopnia zużycia eksploatowanych środków trwałych.

Głównym celem amortyzacji jest zapewnienie możliwości sfinansowania reprodukcji środków trwałych.

Korzyści, jakie daje reprodukcyjny efekt amortyzacji:

  • mniejsze zapotrzebowanie na źródła pozyskania obcego kapitału, co znaczy, że kapitał własny jest na tyle zadowalający, by sfinansować nowe środki trwałe;
  • zwiększa wartości odpisów amortyzacyjnych, dzięki temu zysk do opodatkowania jest niższy;
  • wartość firmy jest podwyższona przez wzrost wartości aktywów oraz sprawności środków trwałych.

Taki efekt można osiągnąć w firmie, która się rozwija i odpisy amortyzacyjne wyprzedzają potrzeby inwestycyjne.

Zasady dokonywania odpisów w myśl uor

W myśl postanowień ustawy o rachunkowości odpisów amortyzacyjnych i umorzeniowych dokonuje się poprzez systematyczne i planowe rozłożenie wartości początkowej środka trwałego na wybrany okres amortyzacji. Rozpoczęcie amortyzacji następuje nie wcześniej niż po przyjęciu środka trwałego do używania, a zakończenie w momencie zrównania odpisów z wartością początkową środka trwałego.

Wprawdzie uor pozwala naliczać amortyzację już od momentu przyjęcia do użytkowania, ale ze względów organizacyjnych najczęściej rozpoczyna się jej naliczanie tak jak w podatkach dochodowych, czyli od następnego miesiąca. I analogicznie, tak jak w podatkach, zaprzestanie amortyzacji następuje pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, kiedy środek trwały został całkowicie odpisany bądź wycofany ze względu na jego zużycie.

Natomiast przy ustalaniu stawki i okresu amortyzacji należy wziąć pod uwagę okres ekonomicznej użyteczności środka trwałego.

Aby określić roczną stawkę i okres amortyzacji, należy uwzględnić okres ekonomicznej użyteczności środka trwałego. W tym przypadku należy wziąć pod uwagę:

1)     liczbę zmian, na których pracuje środek trwały;

2)     tempo postępu technicznego;

3)     wydajność środka trwałego;

4)     ograniczenia czasowe środka trwałego;

5)     prognozowaną cenę sprzedaży netto reszty środka trwałego.

Stawki amortyzacyjne wynikające z prawa podatkowego nie są wiążące przy ustalaniu stawek bilansowych. Nie wyklucza to możliwości, aby zastosowano takie same stawki zarówno dla amortyzacji bilansowej, jak i podatkowej.

Prawo podatkowe nie ma pierwszeństwa przed przepisami prawa bilansowego i odwrotnie.

Jednostki posiadające środki trwałe o niskiej jednostkowej wartości początkowej mają możliwość zastosowania uproszczonej amortyzacji poprzez dokonywanie odpisów zbiorczych dla środków zbliżonych rodzajem i przeznaczeniem. Mogą też jednorazowo odpisać wartość jednego rodzaju majątku trwałego. Na dzień przyjęcia środka kierownik jednostki musi ustalić stawkę i metodę amortyzacji. Ich poprawność powinna być przez jednostkę okresowo weryfikowana w celu korekty rocznych stawek i kwot odpisów amortyzacyjnych (umorzeniowych) w latach następnych.

Dokonywane przez jednostkę gospodarczą odpisy amortyzacyjne mają istotny wpływ na jej wynik finansowy. Ustalając zbyt wysokie stawki, podmiot wykaże niższy zysk bilansowy, co pogorszy jego wynik finansowy oraz zniekształci rzeczywisty obraz kondycji finansowej firmy. Z punktu widzenia prawa bilansowego istnieje duża swoboda w ustalaniu stawek odpisów amortyzacyjnych, dlatego ryzyko zawyżenia stawek odpisów jest duże. Ustalając wielkość odpisów amortyzacyjnych dla potrzeb rachunkowych, dana jednostka powinna uwzględniać szereg kryteriów, zarówno odnoszących się bezpośrednio do ustalania wysokości stawek odpisów amortyzacyjnych zawartych w art. 32 ust. 2 uor oraz pośrednio dotyczących stawek odpisów amortyzacyjnych.

Przepisy ustawy o rachunkowości nie wskazują sposobu rozłożenia wartości początkowej środków trwałych w czasie. Co do zasady, amortyzacja bilansowa powinna być prowadzona odrębnie dla każdego składnika majątkowego. Art. 32 ust. 6 uor przewiduje także dokonanie odpisów umorzeniowych w sposób uproszczony, poprzez dokonywanie odpisów zbiorczych dla grup środków trwałych zbliżonych rodzajem lub jednorazowo.

Zakres swobody w wyborze metody amortyzacji w prawie bilansowym jest bardzo duży, co nie ma odzwierciedlenia w prawie podatkowym, w którym to dopuszczalne metody są ściśle określone. Natomiast w prawie bilansowym dopuszczalne są wszystkie metody oraz ich kombinacje.

Do obliczania łącznej kwoty amortyzacji w przekrojach dostosowanych do potrzeb rachunku kosztów oraz ewidencji środków trwałych służą tabele amortyzacyjne. Tworzy się je na początek roku obrotowego, na podstawie łącznej rocznej kwoty amortyzacji. Są one aktualizowane na bieżąco z uwzględnieniem wszelkich zmian w środkach trwałych, zmniejszenia czy zwiększenia kwot amortyzacji.

Tabela 2. Przykładowa tabela amortyzacyjna

Lp.

Data przyjęcia do użytkowania

Nr inwentarzowy

Rodzaj środka trwałego

Wartość początkowa

Stopa amortyzacyjna

(w %)

Stawka miesięczna (w zł)

Umorzenie na początek roku

Umorzenie na koniec roku

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Kwota odpisów amortyzacyjnych za kolejne miesiące

Roczna kwota umorzenia

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

                         
                         
                         
                         

Uwagi:

Z tej lekcji zapamiętaj:

 

  • Amortyzacja jest wartością, jaką przenoszą aktywa, m.in. na usługi i produkty, które powstają dzięki nim. Jest ona zaliczona w koszty prowadzenia działalności. Z punktu widzenia podatkowego będą to także koszty uzyskania przychodów, gdy sposoby obliczenia amortyzacji są zgodne z zasadami i stawkami ustanowionymi, zawartymi w updop i updof.
  • Prawo podatkowe nie ma pierwszeństwa przed przepisami prawa bilansowego i odwrotnie.
  • Głównym celem amortyzacji jest zapewnienie możliwości sfinansowania reprodukcji środków trwałych.

 

Materiały na podobny temat

  • Video
  • eKursy
  • eBooki
  • Prezentacje szkoleniowe
Zobacz więcej Prezentacji
wiper-pixel