• Finanse i rachunkowość

Metody amortyzacji środków trwałych w praktyce

Lekcji : 7 Dodano: 07/03/2017

Lekcja 5. Metody dla celów podatkowych

O czym w tej lekcji?        

Po zapoznaniu się z tą lekcją dowiesz się jakie są metody amortyzacji środków trwałych dla celów podatkowych.

Dla potrzeb podatku dochodowego odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych dokonuje się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dany środek trwały wprowadzono do ewidencji. Zgodnie z art. 16d ust. 2 updop i art. 22d ust 2 updof środki trwałe wprowadza się do ewidencji najpóźniej w miesiącu przekazania ich do używania. Zakończenie odpisów amortyzacyjnych dla potrzeb podatku dochodowego następuje z końcem miesiąca, w którym następuje zrównanie sumy zapisów amortyzacyjnych z wartością początkową środka trwałego, postawiono dany środek w stan likwidacji, stwierdzono niedobór lub zbyto środek trwały.

 

Dokonywanie odpisów amortyzacyjnych i zaliczanie ich do kosztów uzyskania przychodów jest obowiązkiem podatnika, a nie przywilejem uzależnionym od jego woli (wyrok NSA z 15 października 2010 r., sygn. akt II FSK 759/09).

 

Ustawy o podatku dochodowym nie przewidują takiej swobody w wyborze ustalania i stosowania metod jak to ma miejsce w prawie bilflkwansowym. Ustawa wprost precyzuje metody dokonywania odpisów amortyzacyjnych:

1.      przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych określonych w wykazie rocznych stawek, w tym:

1a. przy zastosowaniu stawek podwyższonych współczynnikami,

1b. przy zastosowaniu stawek obniżonych;

2.      przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych określonych indywidualnie,

3.      przy zastosowaniu metody degresywnej,

4.      przy zastosowaniu metody jednorazowego odpisu.

Wyboru jednej z metod podatnicy dokonują przed rozpoczęciem amortyzacji. Wybraną metodę stosuje się do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego i nie ma możliwości jej zmiany.

 

W przypadku gdy wartość początkowa składnika majątkowego jest równa lub niższa niż 3.500 zł i został on uznany za środek trwały, można dokonać jednorazowego odpisu – w miesiącu oddania środka trwałego do użytkowania lub w miesiącu następnym. Można także taki składnik potraktować bezpośrednio jako koszt i nie wprowadzać go do ewidencji środków trwałych.

 

Wykaz stawek amortyzacyjnych jako fundament

Stawki amortyzacyjne z wykazu stawek dla potrzeb podatku dochodowego obowiązkowo stosuje się dla:

- środków trwałych nabytych lub wytworzonych we własnym zakresie o wartości początkowej przekraczającej 3.500 zł ze względu na przewidywany okres używania równy lub krótszy niż rok niezaliczonych do środków trwałych, gdy faktyczny okres ich używania przekroczy rok,

- środków trwałych o wartości początkowej przekraczającej 3.500 zł przekwalifikowanych przed upływem roku do tej grupy składników majątkowych, zaś wcześniej zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów,

- budynków i budowli wytworzonych we własnych zakresie, nabytych jako nowe, nieulepszonych po nabyciu,

- środków trwałych otrzymanych lub przejętych objętych metodą „kontynuacji”.

Występuje 10 podstawowych w podatkach stawek amortyzacyjnych: 1,5%; 2,5%; 4,5%; 7%; 10%; 14%; 18%; 20%; 25%; 30%.

Metoda liniowa indywidulana w podatku dochodowym

Istota tej metody polega na tym, że poprzez ustalenie wielkości stawki amortyzacyjnej określono czas, przez jaki dokonywane mają być odpisy amortyzacyjne.

Podatnik sam decyduje, czy podwyższyć stawki amortyzacyjne, jeżeli następują opisane przesłanki według podanej kolejności:

1.      Na podstawie wykazu stawek określa się stawki amortyzacyjne dla poszczególnych środków trwałych.

2.      Wybraną stawkę mnoży się za pomocą współczynnika wskazanego np. w art. 16i updop, przypisanego dla danego środka trwałego.

3.      Dla poszczególnych środków trwałych można stosować jeden wybrany współczynnik.

Podatnik sam decyduje także o obniżeniu i wielkości obniżenia stawek amortyzacyjnych środka trwałego. Podatnik podejmuje decyzję o rozpoczęciu stosowania podwyższonych i obniżonych stawek amortyzacyjnych. Do wyboru ma dwa terminy:

1)     miesiąc następujący po miesiącu, w którym dany środek trwały został wprowadzony do ewidencji,

2)     pierwszy miesiąc każdego następnego roku podatkowego.


Liniowa metoda amortyzacji oznacza powolne i równomierne zaliczenie zakupu do kosztów podatkowych. W porównaniu z innymi dostępnymi metodami stanowi najprostszy sposób dokonywania odpisów amortyzacyjnych.

 

W tym przypadku rozpoczęcie amortyzacji składnika majątku następuje od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek trwały został wprowadzony do działalności gospodarczej, czyli ewidencji. Odpisy amortyzacyjne pomniejszają podstawę do opodatkowania w równych ratach – podatnik może zdecydować o ich częstotliwości, (co miesiąc, co kwartał, jednorazowo na koniec roku podatkowego).

Ostatni odpis amortyzacyjny jest dokonywany za miesiąc, w którym następuje: zrównanie sumy odpisów amortyzacyjnych z wartością początkową środka, przekazanie go do likwidacji, przekazanie do sprzedaży lub stwierdzenie jego niedoboru.


Przykład

Amortyzacja liniowa samochodu

W czerwcu 2016 roku przedsiębiorca kupił samochód ciężarowy o wartości początkowej 90.000 zł netto i wprowadził w tym miesiącu do ewidencji środków trwałych. Wybrał liniowy sposób amortyzacji. Stawka amortyzacji wynosi 20% i będzie liczona od lipca 2016 r.

Tabela amortyzacji tego pojazdu będzie wyglądać następująco:

Okres

amortyzowania

Obliczenie odpisu amortyzacyjnego

Odpis

amortyzacyjny

Skumulowane

odpisy

Wartość netto środka trwałego na koniec okresu

2016 (VII-XII)

(20% x 90.000) x (6/12) = 9.000

9.000 zł

9.000 zł

81.000 zł

2017

20% x 90.000 = 18.000

18.000 zł

27.000 zł

63.000 zł

2018

20% x 90.000 = 18.000

18.000 zł

45.000 zł

45.000 zł

2019

20% x 90.000 = 18.000

18.000 zł

63.000 zł

27.000 zł

2020

20% x 90.000 = 18.000

18.000 zł

81.000 zł

9.000 zł

2021 (l-VI)

(20% x 90.000) x (6/12) = 9.000

9.000 zł

90.000 zł

0 zł

Współczynniki mogą podwyższyć stosowaną stawkę

Podatnicy mogą zdecydować o zastosowaniu indywidualnych stawek amortyzacyjnych. Określone są one w wykazie stawek amortyzacyjnych przy zastosowaniu współczynników odpowiednich dla rodzaju środka trwałego. Zgodnie z art. 22i ust. 2 ustawy o PIT i art. 16i ust. 2 updop podatnicy mogą podane w wykazie stawek amortyzacyjnych stawki podwyższać dla budynków i budowli używanych w warunkach:

•            pogorszonych – przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 1,2;

•            złych – przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 1,4.

Określenia pogorszonych i złych warunków używania budynków i budowli opisują objaśnienia do wykazu rocznych stawek amortyzacyjnych stanowiących załącznik do ustawy o PIT (odpowiednio ustawy o CIT). Na podstawie tych objaśnień, za pogorszone warunki używania budynków i budowli uważa się używanie tych środków trwałych pod ciągłym działaniem wody, par wodnych, znacznych drgań, nagłych zmian temperatury oraz innych czynników powodujących przyspieszenie zużycia obiektu. Natomiast za złe warunki używania budynków i budowli uważa się używanie tych środków trwałych pod wpływem niszczących środków chemicznych, a zwłaszcza gdy służą one produkcji, wytwarzaniu lub przechowywaniu żrących środków chemicznych. Dotyczy to również przypadków silnego działania na budynek lub budowlę niszczących środków chemicznych rozproszonych w atmosferze, wodzie lub wydzielających się w postaci oparów, których źródłem są inne obiekty znajdujące się w pobliżu.

Tabela 5. Możliwość podwyższenia stawek amortyzacyjnych

Rodzaj środka trwałego

Maksymalny

współczynnik

budynków i budowli używanych w wa­runkach:

■pogorszonych

1,2

budynków i budowli używanych w wa­runkach:

■złych

1,4

maszyn, urządzeń i środków transportu, z wyjątkiem morskiego taboru pływające­go, używanych:

■bardziej intensywnie w stosunku do wa­runków przeciętnych lub

■wymagających szczególnej sprawności technicznej

1,4

dla maszyn i urządzeń zaliczonych do gru­py 4–6 i 8 KŚT poddanych szybkiemu po­stępowi technicznemu

2,0

Obniżenie stawki jest indywidualną decyzją

Podatnik ma prawo zastosować w odniesieniu do nowych środków trwałych przyjmowanych po raz pierwszy do używania i amortyzowanych metodą liniową,stawki amortyzacyjne obniżone do dowolnego, ustalonego przez siebie poziomu. Powinien jednak pamiętać, że stosownie do art. 16i ust. 5 updop i art. 22i ust. 5 updof, ich obniżenia dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych lub od początku kolejnego roku podatkowego.

W tym przypadku wystarczy zamieszczenie informacji o wysokości tejstawkiw dowodzie wystawionym na dzień przyjęcia środka trwałego do używania, np. w opisanym wcześniej dowodzie OT. Nie ma obowiązku ani potrzeby sporządzania na tę okoliczność odrębnego dokumentu. Protokół z weryfikacji stawek, o którym wspomniano w pytaniu, dokumentuje czynności wymienione w art. 32 ust. 3 ustawy o rachunkowości i jest wystarczającym dla potrzeb podatkowych.

 

Liczba obniżeństawkiamortyzacyjnejnie jest limitowana. Pierwszego obniżeniastawkiamortyzacyjnejpodatnik może więc dokonać w miesiącu wprowadzenia środka trwałego do ewidencji środków trwałych, a kolejnych w pierwszym miesiącu każdego następnego roku podatkowego, w którym kontynuowana jest amortyzacja.

 


Przykład

W spółce z o.o. rok podatkowy trwa od października do września. Spółka od maja 2015 r. posiada na stanie środków trwałych samochód osobowy, dla którego wynikająca z Wykazu roczna stawka amortyzacyjna wynosi 20%. Pierwszego obniżenia tej stawki do 10% spółka dokonała w miesiącu wprowadzenia samochodu do ewidencji środków trwałych. Tym samym od czerwca 2015 r. odpis amortyzacyjny był ustalany przy zastosowaniu 10% stawki. Obecnie spółka postanowiła ponownie dokonać obniżenia stawki amortyzacyjnej dla tego samochodu. Tym razem od października 2016 r. będzie ustalała odpisy amortyzacyjne według 5% stawki amortyzacyjnej.

 

Podatnik ma prawo obniżać stawki amortyzacyjne dla posiadanych środków trwałych, ale wyłącznie tych, które są amortyzowane metodą liniową. Obniżenie nie ma jednak zastosowania w odniesieniu do składników majątku amortyzowanych indywidualnymi stawkami amortyzacyjnymi. Prawo zmiany stawek amortyzacyjnych (podwyższenie lub obniżenie) w trakcie trwania okresu amortyzacji ustawodawca przewidział w odniesieniu do składników amortyzowanych metodą liniową (art. 22i ust. 4 i 5 updof i odpowiednio art. 16i ust. 4 i 5 updop). W przypadku stawki indywidualnej jej zmiana oznaczałaby jednoczesną zmianę metody amortyzacji z indywidualnej na liniową, co stanowiłoby naruszenie z art. 22h ust. 2 updof lub art. 16h ust. 2 updop.

 

Zmniejszenie stawek amortyzacyjnych jest też korzystne w przypadku środków trwałych, które będą niedługo sprzedane, gdyż w momencie ich sprzedaży koszty podatkowe zostaną zwiększone o niezamortyzowaną wartość środka trwałego, a ta przy stosowaniu obniżonej stawki jest wyższa niż przy stosowaniu stawki z Wykazu. Obniżka stawki jest szczególnie korzystna, gdy podatnik planuje sprzedaż środka trwałego sfinansowanego dotacją lub samochodu osobowego o wartości powyżej 20.000 euro. W momencie sprzedaży do kosztów zaliczana jest bowiem cała niezamortyzowana wartość początkowa tego środka trwałego, w tym także ta sfinansowana dotacją.

Biorąc pod uwagę fakt, że w trakcie amortyzacji do kosztów nie są zaliczane odpisy amortyzacyjne od tej części wartości początkowej, która została sfinansowana dotacją, wskazane jest, by odpisów tych dokonywać według obniżonej stawki.


Przykład

Przedsiębiorca w grudniu 2015 r. kupił samochód ciężarowy o wartości początkowej 300.000 zł. W listopadzie 2017 r. samochód ten zostanie sprzedany za kwotę 200.000 zł.

 

Amortyzacja samochodu ciężarowego

według stawki amortyzacyjnej obniżonej do 1%

według stawki z Wykazu stawek amortyzacyjnych, tj. 20%

Wartość początkowa

300.000 zł

300.000 zł

Miesięczny odpis amortyzacyjny

250 zł (300.000 zł × 1%: 12 m-cy)

5.000 zł (300.000 zł × 20%: 12 m-cy)

Suma odpisów amortyzacyjnych zaliczona do kosztów podatkowych w okresie od stycznia 2016 r. do listopada 2017 r.

5.750 zł (250 zł × 23 m-ce)

115.000 zł (5.000 zł × 23 m-ce)

Przychód ze sprzedaży auta

200.000 zł

200.000 zł

Koszty uzyskania przychodu ze sprzedaży auta

294.250 zł (300.000 zł – 5.750 zł)

185.000 zł (300.000 zł – 115.000 zł)

Dochód/strata ze sprzedaży samochodu

strata 94.250 zł (200.000 zł – 294.250 zł)

dochód 15.000 zł (200.000 zł – 185.000 zł)


Możliwa jest amortyzacja inwestycji w obcym środku trwałym

Nakłady poniesione na nieruchomość wynajmowaną przez spółkę z punktu widzenia prawa podatkowego są tzw. inwestycją w obcych środkach trwałych. Wydatki te spółka może rozliczać w formie odpisów amortyzacyjnych.

Dla przyjętych do używania inwestycji w obcych środkach trwałych ustala się indywidualne stawki amortyzacyjne. Należy zwrócić uwagę, że (zgodnie z przepisami podatkowymi) dla inwestycji w obcych budynkach (lokalach) lub budowlach okres amortyzacji nie może być krótszy niż 10 lat. Dla innych inwestycji w obcych środkach trwałych należy stosować okresy amortyzacji wymienione w art. 16j ustawy o CIT lub art. 22j ustawy o PIT. Nie można zastosować okresów krótszych niż przewidziane w przepisach ustawy. A zatem okresu amortyzacji inwestycji w obcym środku trwałym nie wolno uzależnić od okresu trwania umowy, z której wynika np. najem lub dzierżawa obcego środka trwałego.

Podatnicy mogą indywidualnie ustalić stawki amortyzacyjne dla przyjętych do używania inwestycji w obcych środkach trwałych, z tym że dla:

1. inwestycji w obcych budynkach (lokalach) lub budowlach okres amortyzacji nie może być krótszy niż 10 lat,

2. inwestycji w obcych środkach trwałych innych niż wymienione w pkt 1 okres amortyzacji ustala się według zasad wskazanych w ust. 1 pkt 1 i 2, czyli dla środków trwałych zaliczonych do grup 3–6 i 8 Klasyfikacji:

• 24 miesiące – gdy ich wartość początkowa nie przekracza 25.000 zł,

• 36 miesięcy – gdy ich wartość początkowa jest wyższa od 25.000 zł i nie przekracza 50.000 zł,

• 60 miesięcy – w pozostałych przypadkach.

 

W zakresie środków transportu, w tym samochodów osobowych, amortyzacja nie może być krótsza niż 30 miesięcy.

 

Inwestycje w obcych środkach trwałych wprowadza się do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych najpóźniej w miesiącu przekazania ich do używania. Późniejszy termin wprowadzenia uznaje się za ujawnienie środka trwałego. Natomiast odpisów amortyzacyjnych dokonuje się, począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym inwestycja w obce środki trwałe została wprowadzona do ewidencji. W sytuacji ulepszenia własnego środka trwałego odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od miesiąca zwiększenia wartości początkowej środka trwałego.

Trzeba pamiętać, że amortyzacja inwestycji w obcym środku trwałym (np. budynku wybudowanego na cudzym gruncie) podlega takim samym rygorom jak majątek, który stanowi własność przedsiębiorcy. Musi on posiadać cechę kompletności i zdatności do używania. Zwracają na to uwagę sądy administracyjne.

 

Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych

Okres dokonywania odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych i prawnych nie może być krótszy niż:

• od licencji (sublicencji) na programy komputerowe oraz od praw autorskich – 24 miesiące,

• od licencji na wyświetlanie filmów oraz na emisję programów radiowych i telewizyjnych – 24 miesiące, z tym że jeżeli wynikający z umowy okres używania tych praw majątkowych jest krótszy niż 24 miesiące, podatnicy mogą dokonywać odpisów amortyzacyjnych w okresie wynikającym z umowy,

• od poniesionych kosztów zakończonych prac rozwojowych – 12 miesięcy,

• od pozostałych wartości niematerialnych i prawnych – 60 miesięcy.

 

W jednym z wyroków z 5 lutego 2013 r. (sygn. akt II FSK 1222/11) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przedmiotem odpisu amortyzacyjnego mogą być środki trwałe, których cechy określono w art. 22a ust. 1 ustawy o PIT. Muszą być m.in. kompletne, zdatne do użytku oraz stanowić własność podatnika. Jeżeli któryś z powyższych warunków nie jest spełniony, podatnik nie może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu odpisu z tytułu zużycia środka trwałego.

W art. 22a ust. 2 ustawy o PIT, w drodze wyjątku, rozszerzono na potrzeby amortyzacji definicję środka trwałego o budynki wybudowane na cudzym gruncie, czyli w świetle prawa cywilnego niebędące własnością podatnika. W powyższym rozwiązaniu wyłączono tym samym przesłankę własności, co nie zmienia faktu, że środek trwały wciąż musi być kompletny i zdatny do użytku. Dokonywanie odpisów jako inwestycji w obcym środku trwałym przy zastosowaniu indywidualnej stawki amortyzacyjnej, gdy budowa budynku nie była jeszcze zakończona (nie dopuszczono do jego użytkowania), jest nieprawidłowe.

Szybsza metoda amortyzacji nie jest dla podatnika żadną formą preferencji czy wyjątku. Oznacza ona, że po okresie amortyzacji, mimo że budynek nadal będzie zdatny do użytku, ciągle nowy, nadal przynosić będzie przychody, ale już nie będzie odpisów amortyzacyjnych, które można by zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu. Tym samym nie można stosować wobec przepisów wykładni zawężającej.

Poprawność tego stanowiska potwierdzał już minister finansów w wielu indywidualnych interpretacjach:

§ IPPB5/423-641/14-2/MW oraz IPPB5/423-642/14-2/MW – wskazano tu, że odnosząc powyższe przepisy do przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego, wskazać należy, iż skoro przedmiotowy budynek będzie po raz pierwszy wprowadzony do ewidencji spółki i będzie stanowił używany (co spółka będzie w stanie wykazać) i/lub ulepszony środek trwały oraz – co podkreśla Wnioskodawca – będzie on zaklasyfikowany do rodzaju 109 Klasyfikacji Środków Trwałych (co nie było przedmiotem oceny w niniejszej interpretacji), to spółka będzie mogła, zgodnie z art. 16j ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, indywidualnie ustalić stawkę amortyzacyjną przed rozpoczęciem amortyzacji i przyjąć okres amortyzacji nie krótszy niż trzy lata;

§ ILPB1/415-95/08-2/AA – z przedstawionego, przez Wnioskodawcę stanu faktycznego wynika, że wyżej wymieniony budynek został zakwalifikowany do podgrupy 109 KŚT. Budynek został nabyły przez spółkę jako używany. Hotel spełnia również definicję środka trwałego ulepszonego, ponieważ przed wprowadzeniem budynku do ewidencji wydatki poniesione przez spółkę na modernizację wyniosły co najmniej 30% wartości początkowej. Odnosząc przedstawiony stan prawny do opisanego stanu faktycznego uznać należy, że Wnioskodawca mógł indywidualnie ustalić stawkę amortyzacyjną dla budynku stanowiącego używany środek trwały, który po raz pierwszy został wprowadzony do ewidencji środków trwałych, przy okresie amortyzacji wynoszącym trzy lata, zgodnie z art. 22j ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych;

§ IBPB/2/423-912/12/AP – odnosząc powyższe do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wskazać należy, że skoro przedmiotowy budynek był po raz pierwszy wprowadzony do ewidencji Spółki i stanowił używany środek trwały (był wykorzystywany przed nabyciem powyżej 60 miesięcy) oraz – co podkreśla Wnioskodawca – został on zaklasyfikowany do rodzaju 109 Klasyfikacji Środków Trwałych (co nie było przedmiotem oceny w niniejszej interpretacji), to Spółka mogła, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, indywidualnie ustalić stawkę amortyzacyjną przed rozpoczęciem amortyzacji i przyjąć okres amortyzacji nie krótszy niż trzy lata.

Metoda jednorazowego odpisu amortyzacyjnego

Podatnik może także dokonać jednorazowego odpisu amortyzacyjnego dla środków trwałych o wartości początkowej równej lub niższej niż 3.500 zł. W myśl art. 16f ust. 3 updop i art. 22f ust. 3 updof, odpisów amortyzacyjnych dokonuje się zgodnie z art. 16h–16m, gdy wartość początkowa środka trwałego albo wartości niematerialnej i prawnej w dniu przyjęcia do używania jest wyższa niż 3.500 zł. W przypadku gdy wartość początkowa jest równa lub niższa niż 3.500 zł, podatnicy mogą dokonywać odpisów amortyzacyjnych zgodnie z art. 16h–16m albo jednorazowo w miesiącu oddania do używania tego środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, albo w miesiącu następnym.

Z powyższych unormowań wynika, że podatnik, nabywając lub wytwarzając składnik majątku o cechach środka trwałego, którego wartość początkowa nie przekracza 3.500 zł (jest równa lub niższa), dla celów podatkowych może:

1.      nie zaliczyć go do podlegających amortyzacji środków trwałych, odnosząc w miesiącu oddania ich do używania jego wartość bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów,

2.      zaliczyć go do podlegających amortyzacji środków trwałych, ujmując go w stosownej ewidencji środków trwałych, po czym dokonać jednorazowej amortyzacji lub dokonywać odpisów amortyzacyjnych od jego wartości początkowej zgodnie z zasadami określonymi w art. 16h– 16m (22h–22m updof).

Zaznaczyć także należy, że zgodnie z art. 15 ust. 4d updop (22 ust. 6 updof), koszty uzyskania przychodów, inne niż koszty bezpośrednio związane z przychodami, są potrącalne w dacie ich poniesienia.

Ważna interpretacja

Nabyte dla celów prowadzonej działalności gospodarczej elementy rusztowań i szalunków budowlanych można pogrupować w dowolne zestawy o różnej wielkości i w konsekwencji o różnej wartości. Zatem, jeżeli wartość danego kompletu, tj. rusztowań, szalunku skompletowanego na potrzeby konkretnej budowy, przekracza 3.500 zł (składnik majątku wprowadzony do ewidencji środków trwałych), to z chwilą oddania go po raz pierwszy do używania należy zaliczyć wydatki z nim związane do kosztów uzyskania przychodów poprzez odpisy amortyzacyjne, zgodnie z art. 16a–16m ustawy. W ten sam sposób należy postąpić z każdym kolejnym kompletem, którego wartość początkowa przekracza 3.500 zł.

Jeżeli natomiast wartość początkowa danego kompletu, na który składają się poszczególne jego elementy, nie przekraczała 3.500 zł, to podatnik ma możliwość wyboru, tj. zaliczenia bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów wydatków z nim związanych bądź też uznania go za środek trwały i dokonywania jednorazowej amortyzacji, bądź też dokonywania odpisów amortyzacyjnych zgodnie z zasadami określonymi w art. 16h–16m ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Ponadto wskazać należy, że czasowy brak wykorzystywania poszczególnych elementów rusztowań i szalunków (z po raz pierwszy utworzonych kompletów) w przypadku kontynuowania prowadzonej działalności w zakresie wynajmu, w której te środki były wykorzystywane, nie spowoduje utraty prawa do dokonywania odpisów amortyzacyjnych stanowiących koszt uzyskania przychodów na podstawie wyżej cytowanego art. 15 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 26 września 2016 r., sygn. IBPB-1-3/4510-659/16-1/PC.

Metoda degresywna w podatku

Odpisów amortyzacyjnych można dokonywać od wartości początkowej maszyn i urządzeń zaliczonych do grupy 3–6 i 8 Klasyfikacji oraz środków transportu, z wyłączeniem samochodów osobowych w pierwszym podatkowym roku ich używania przy zastosowaniu stawek podanych w Wykazie stawek amortyzacyjnych podwyższonych (z zastrzeżeniem ust. 2) o współczynnik nie wyższy niż 2,0, a w następnych latach podatkowych od ich wartości początkowej pomniejszonej o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne, ustalonej na początek kolejnych lat ich używania.

Począwszy od roku podatkowego, w którym tak określona roczna kwota amortyzacji miałaby być niższa od rocznej kwoty amortyzacji obliczonej przy zastosowaniu metody liniowej, podatnicy dokonują dalszych odpisów amortyzacyjnych zgodnie z art. 22i updof i 16i updop, czyli metodą liniową.

 

Przykład

W czerwcu 2016 roku przedsiębiorca kupił samochód ciężarowy o wartości początkowej 90.000 zł netto i wprowadził w tym miesiącu do ewidencji środków trwałych. Wybrał degresywny sposób amortyzacji. Stawka amortyzacji wynosi 20% (wskaźnik podwyższający wynosi 2,0, co oznacza, że w pierwszych latach stawka wynosi 40%) i będzie liczona od lipca 2016 r. W roku 2018 r. nastąpi zmiana metody amortyzacji na liniową. Tabela amortyzacji tego pojazdu będzie wyglądać następująco:

Okres

Amortyzowania

Obliczenie odpisu amortyzacyjnego

Odpis

amortyzacyjny

Skumulowane

odpisy

Wartość netto środka trwałego na koniec okresu

2016 (VII-XII)

(40% x 90.000) x (6/12) = 18.000

18.000 zł

18.000 zł

72.000 zł

2017

40% x 72.000 = 28.800

28.800 zł

46.800 zł

43.200 zł

2018

20% x 90.000 = 18.000

18.000 zł

64.800 zł

25.200 zł

2019

20% x 90.000 = 18.000

18.000 zł

82.200 zł

7.200 zł

2020 (l-V)

(20% x 90.000) x (4,8): 12 = 7.200

7.200 zł

90.000 zł

0 zł

 

Metoda degresywna zakładająca szybsze umorzenie środków trwałych może być stosowana dla:

a)      maszyn i urządzeń zaliczanych do grupy 3–6 i 8 KŚT,

b)     środków transportu, z wyjątkiem samochodów osobowych.

Dla potrzeb podatku dochodowego obowiązkowo stosowana jest metoda degresywna dla środków trwałych podmiotu:

a)      powstałego z przekształcenia lub połączenia, albo podmiotu, który przejął całość lub część majątku, gdy podmiot przekształcony lub połączony stosował tę metodę amortyzacji,

b)     otrzymanych lub przejętych, objętych zasadą „kontynuacji”.

 

Niektórzy mogą zastosować odpis jednorazowy

Podatnicy, w roku podatkowym, w którym rozpoczęli prowadzenie działalności gospodarczej oraz mali podatnicy, mogą dokonywać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych zaliczonych do grupy 3–8 Klasyfikacji, z wyłączeniem samochodów osobowych, w roku, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym równowartości kwoty 50.000 euro łącznej wartości tych odpisów amortyzacyjnych. W 2017 roku kwota przeliczenia wynosi 215.000 zł.

Przedsiębiorcy mogą dokonywać takich odpisów amortyzacyjnych nie wcześniej niż w miesiącu, w którym środki trwałe zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, lub stosować zasady określone w art. 22h ust. 4 ustawy o PIT.

Zgodnie z tym przepisem podatnicy mogą dokonywać odpisów amortyzacyjnych w równych ratach co miesiąc albo w równych ratach co kwartał, albo jednorazowo na koniec roku podatkowego. Suma odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dokonanych w pierwszym roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji, nie może przekroczyć wartości tych odpisów przypadających za okres od wprowadzenia ich do ewidencji (wykazu) do końca tego roku podatkowego.

Od następnego roku podatkowego podatnicy dokonują odpisów amortyzacyjnych zgodnie z metodą liniową lub degresywną. Suma odpisów amortyzacyjnych, w tym dokonanych w pierwszym roku podatkowym oraz niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, nie może przekroczyć wartości początkowej tych środków trwałych. Przy określaniu limitu 50.000 euro nie uwzględnia się odpisów amortyzacyjnych od nieprzekraczającej 3.500 zł wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Przepis o jednorazowym odpisie nie ma zastosowania do podatnika rozpoczynającego prowadzenie działalności gospodarczej, który w roku rozpoczęcia tej działalności, a także w okresie dwóch lat, licząc od końca roku poprzedzającego rok jej rozpoczęcia, prowadził działalność gospodarczą samodzielnie lub jako wspólnik spółki niemającej osobowości prawnej lub działalność taką prowadził małżonek tej osoby, jeżeli między małżonkami istniała w tym czasie wspólność majątkowa.

Jednorazowa amortyzacja – stosownie do treści art. 22k ust. 10 ww. ustawy – stanowi pomoc de minimis udzielaną w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis.

Zasady pomocy de minimis uregulowane zostały rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1998/2006 z 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE l 06.379.5 z 28 grudnia 2006 r.). Przepisów tych nie stosuje się do pomocy na nabycie pojazdów przeznaczonych do transportu drogowego przyznawanej podmiotom gospodarczym prowadzącym działalność zarobkową w zakresie drogowego transportu towarowego. Powyższe rozporządzenie stosuje się od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r., co wynika z art. 6 tego aktu prawnego.

Z przepisu art. 22k ust. 7 updof i 16k ust. 7 updop wynika, że z możliwości jednorazowej amortyzacji mogą skorzystać:

§ mali podatnicy lub

§ podatnicy, którzy rozpoczęli prowadzenie działalności gospodarczej.

§  

„Mały podatnik” to podatnik, u którego wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1.200.000 euro; przeliczenia kwot wyrażonych w euro dokonuje się według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1.000 zł. Zatem w 2016 r. za „małego podatnika” można uznać tego, którego przychód ze sprzedaży wraz z podatkiem od towarów i usług za 2015 r. nie przekroczył 5.092.000 zł.

Możliwość jednorazowej amortyzacji środków trwałych nie dotyczy jednak podatnika rozpoczynającego prowadzenie działalności gospodarczej, który w roku rozpoczęcia tej działalności, a także w okresie dwóch lat, licząc od końca roku poprzedzającego rok jej rozpoczęcia, prowadził działalność gospodarczą samodzielnie lub jako wspólnik spółki niemającej osobowości prawnej lub działalność taką prowadził małżonek tej osoby, jeżeli między małżonkami istniała w tym czasie wspólność majątkowa (art. 22k ust. 11 ww. ustawy).

W myśl art. 22k ust. 13 updof, w przypadku spółki niebędącej osobą prawną (a więc również spółki cywilnej) kwota limitu odpisów amortyzacyjnych, o której mowa w ust. 7, odnosi się do łącznej wartości odpisów przypadających zgodnie z art. 8 na wspólników tej spółki.

 

Dla celów jednorazowej amortyzacji podatkowej, przy ocenie spełnienia kryteriów pojęcia „małego podatnika” w przypadku:

§ osób fizycznych prowadzących samodzielnie działalność gospodarczą do limitu 1.200.000 euro należy uwzględniać przychody wyłącznie z tej działalności, bez względu na uzyskiwanie przychodów z udziału w spółce niebędącej osobą prawną,

§ gdy działalność gospodarcza wykonywana jest w formie spółki niebędącej osobą prawną do limitu 1.200.000 euro należy uwzględniać przychody wyłącznie z działalności prowadzonej w tej spółce.

 

Skoro zarówno przychody, jak i koszty podatkowe ewidencjonowane są przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą, to w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki niebędącej osobą prawną dokonywanie odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych należy wiązać ze spółką, a nie ze wspólnikami tej spółki. W konsekwencji, jednorazowego odpisu amortyzacyjnego od środków trwałych może dokonać podmiot prowadzący działalność gospodarczą, tj. odrębnie spółka i odrębnie wspólnik prowadzący indywidualnie działalność gospodarczą.

Odpisy amortyzacyjne ustala się dla nowych i używanych środków

Gdy środek trwały będzie rzeczą używaną, do celów amortyzacji stosuje się stawki z wykazu stawek amortyzacyjnych bądź ustala stawki indywidualne, uzależnione od wartości początkowej (cena nabycia lub cena rynkowa, gdy nie można ustalić ceny nabycia) środka trwałego oraz od jego rodzaju. W tym przypadku należy pamiętać, że okres ich amortyzacji nie może być krótszy niż:

•            24 miesiące w przypadku ruchomych środków trwałych zaliczanych do grupy 3–6 KŚT, gdy wartość początkowa nie będzie wyższa niż 25.000 zł;

•            36 miesięcy w przypadku ruchomych środków trwałych zaliczanych do grupy 3–6 KŚT, gdy wartość początkowa nie będzie wyższa niż 50.000 zł;

•            60 miesięcy w pozostałych przypadkach;

•            30 miesięcy dla środków transportu (w tym dla samochodów osobowych);

•            10 lat dla budynków, lokali i budowli trwale związanych z gruntem;

•            3 lata dla budynków handlowo-usługowych zaliczonych według KŚT do rodzaju 103, kiosków towarowych o kubaturze poniżej 500 m3, domków kempingowych i budynków zastępczych.

Za używane ruchome środki trwałe uznaje się te, które przed ich nabyciem były wykorzystywane przez poprzedniego właściciela lub właścicieli przez okres co najmniej sześciu miesięcy. W celu określenia tego okresu wystarczającym dowodem będzie np. data ich wytworzenia, jeżeli da się ją ustalić, bądź oświadczenie poprzedniego właściciela. W przypadku budynków (lokali) lub budowli za używane uznaje się te, które przed ich nabyciem przez przedsiębiorcę były wykorzystywane co najmniej przez 60 miesięcy – ten okres także trzeba wykazać.

Okres amortyzacji dla inwestycji w obcych budynkach lub budowlach nie może być krótszy niż 10 lat. W pozostałych przypadkach okres inwestycji w obcych środkach trwałych może wynosić tyle, ile przy wskazanych ruchomych rodzajach środków trwałych (odpowiednio 24, 30, 36 lub 60 miesięcy).

Z tej lekcji zapamiętaj:

ü Dokonywanie odpisów amortyzacyjnych i zaliczanie ich do kosztów uzyskania przychodów jest obowiązkiem podatnika, a nie przywilejem uzależnionym od jego woli (wyrok NSA z 15 października 2010 r., sygn. akt II FSK 759/09).

ü W przypadku gdy wartość początkowa składnika majątkowego jest równa lub niższa niż 3.500 zł i został on uznany za środek trwały, można dokonać jednorazowego odpisu – w miesiącu oddania środka trwałego do użytkowania lub w miesiącu następnym. Można także taki składnik potraktować bezpośrednio jako koszt i nie wprowadzać go do ewidencji środków trwałych.

ü W zakresie środków transportu, w tym samochodów osobowych, amortyzacja nie może być krótsza niż 30 miesięcy.

 

W następnej lekcji znajdziesz test sprawdzający zdobytą dzięki e-kursowi Metody amortyzacji środków trwałych w praktyce wiedzę.


Materiały na podobny temat

  • Video
  • eKursy
  • eBooki
  • Prezentacje szkoleniowe

Materiały na podobny temat

  • Video
  • eKursy
  • eBooki
  • Prezentacje szkoleniowe

Materiały na podobny temat

  • Video
  • eKursy
  • eBooki
  • Prezentacje szkoleniowe
wiper-pixel